Mostrar mensagens com a etiqueta Emigración. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Emigración. Mostrar todas as mensagens

9/24/2010

Pasado e presente: Centenario da Unión Mugardesa

A emigración foi para a Galicia de finais do século XIX o que a Unión Europea representou para a España dos anos oitenta. O diñeiro do novo mundo chegaba a pobos como Ares e Mugardos da man de entidades que, con sedes en países afastados e case descoñecidos, daban impulso a proxectos educativos laicos, gratuítos e de moi alto nivel educativo. Se a Alianza Aresana foi unha das pioneiras da comarca e ata de Galicia, a Unión Mugardesa representou o progreso no caso da real vila. A constitución da Sociedade Unión Mugardesa de Instrución, feito que ocorreu o día 13 de xuño de 1909, daría lugar un ano e pico máis tarde (2 de outubro de 1910) á entrada en funcionamento dun centro educativo aínda vixente.

Hoxe un século despois, herdeiros e beneficiarios do aquel esforzo colectivo e desinteresado celebran o centenario do centro cun apertado programa de actividades, que arrincará o vindeiro sábado cunha representación teatral e terá no día 2 de outubro unha das súas xornadas máis significativas. Os preparativos están en marcha desde fai practicamente un ano, tal e como confirmou a esta redacción a actual directora do colexio, Nieves Freire.
A recadación de fondos "máis de 8.000 euros en total" e unha chamada de colaboración realizada ao conxunto da poboación mugardesa "para recompilar imaxes e documentación" foron os puntos de partida dunha iniciativa na que están implicados desde profesores e alumnos, ata pais e autoridades locais. Tampouco se pode obviar a colaboración que a comisión organizadora dos actos do centenario atopou entre estudantes e docentes doutros centros e a axuda de Ernesto López Naveira, Vicente Peña e Xoán Rubia, entre outros.
Este interese e traballo queda demostrado desde o primeiro ata o último dos actos organizados. "Sempre en Galicia2 é unha peza teatral que, ademais de abrir o programa do centenario, deixa constancia en catro actos da influencia da emigración no desenvolvemento de Galicia. A representación corre a cargo de alumnos de once e doce anos do centro, será o día 25 e comezará ás 18.30 horas. A continuación, Ernesto López Naveiras pronunciará a conferencia "A tarefa máis fermosa dá emigración galega a América".
Os actos retomaranse o día 1 de outubro coa inauguración de dúas exposicións. O local social de Maiores acollerán as mostras nas que se desglosarán en imaxes tanto os cen anos de existencia do colexio Unión Mugardesa como retrincos da historia das escolas de "habaneiros". Estas aproximacións concluirán cunha conferencia que, a cargo de Vicente Peña, levará por título "Escolas de americanos: proxectos e experiencias sobranceiros de educación popular para a Galicia Rural (1904-1936)".

O día 2, data central do aniversario, os actos prolongaranse ao longo de toda a xornada. Esta comezará cunha viaxe en lancha das autoridades desde o porto de Ferrol ata o de Mugardos, tal e como cen anos antes tamén sucedera con motivo da inauguración do centro educativo mugardés. A visita ás exposicións, o descubrimento dunha placa e un xantar no pavillón municipal co mesmo menú inaugural (serviuse paella, polbo, pastelón de polos, rosbeaff, sobremesas, viños, café e coñac), darán paso, a continuación, ás actuacións de Xoán Rubia e do trío Soboney. O programa finalizará o día 8 de outubro cunha mesa redonda.

5/02/2010

¡¡Ben, polos mugardeses!!

Antiga escola Unión Mugardesa

Bezoucos é unha península entre dúas rías, nunha delas aséntase Mugardos e na outra Ares, ambos os pobos separados legua e media danse as costas con loma e "xunqueira" por medio. As parroquias que deles dependen, como cabeza de concello que son, esténdense cara ao leste por unha terra fértil que en suave declive baixa por ambas as ladeiras ata o mar das rías.

Os dous pobos teñen unha liña de casas que dá ao mar, con dique e paseo para goce dos seus veciños.

Mentres un recibe o sol de poñente o outro o recibe de levante e o vento que ás veces os azouta tamén é oposto para un oeste e para o outro levante. Ambos creceron e neste crecemento foron perdendo o sabor da súa arquitectura de pobos mariñeiros e enterrando a súa historia na escuridade do pasado.

A emigración a América dos pasados séculos, deixou nas súas rúas e historia pegadas indelebles polo labor dos seus nobres e altruístas fillos, que destacaron sobre todo no esforzo realizado para dotar á mocidade dunha escola digna, de idearios e métodos pedagóxicos de vangarda.

Foi un grupo de aresanos os que se adiantaron a todos os galegos da diáspora e estableceron o camiño para que logo, ao ser imitado polo resto dos galegos, construísense en Galicia centos de escolas orientadas á instrución da mocidade. En poucos anos Galicia alcanzou os índices de analfabetismo máis baixos de Europa e todo iso conseguido grazas á valentía e sentido do deber dun pequeno grupo de persoas que nos seus días de nenos viron comezar o día coa luz dos raios do sol de levante reflectíndose na ría.

Un vinte de marzo de mil novecentos catro os aresanos emigrados na Habana fundan a Alianza Aresana de Instrución e un trinta de xullo de mil novecentos nove, os mugardeses constitúen a Unión Mugardesa de Instrución, as dúas sociedades buscan fomentar e propagar o ensino gratuíto entre os naturais dos seus termos municipais.

Para moitos era unha tolemia establecer unha escola nos seus lugares de orixe xestionadas e dirixidas desde América, disputando á escola do estado a responsabilidade de instruír á mocidade con idearios que en moitos casos adiantábanse ao momento e entraban en confrontación cos establecidos polo Goberno e a Igrexa.

En terra de caciques, de atraso secular, os seus fillos estaban obrigados a unha emigración desde a máis tenra infancia, difícil tíñano.

Pero ao final triunfaron e ata que a escola do Goberno non mellorou aí estiveron as escolas laicas dos emigrantes como referentes dun ensino de calidade na Galicia da primeira metade do século XX.

Hoxe cento seis anos máis tarde é difícil entender o esquecemento a que está sometida a décana das institucións, a Alianza Aresana de Instrución, polo pobo polo que loitaron os fundadores, polos descendentes daqueles que dos seus soldos de obreiros retiraban a pequena cota que achegaban á sociedade con sacrificio, por aqueles outros que contan entre os seus antepasados cun directivo fundador e conservador do espírito fundacional durante anos e como non polos alumnos e fillos de alumnos que tanto ben recibiron da institución nai de todas as escolas de Galicia.

Pasou o aniversario e tan só un intento do Concello, que hai que agradecer, programando un acto conmemorativo, ao que ninguén asistiu, foi o referente de tan importante data. Esta vez fallou o pobo, o Concello estivo presente e o que puido ser e debe ser un día sinalado para todo o pobo de Ares quedou unha vez máis no lamentable esquecemento que ano tras ano se repite e que non esperaban nin Fachendosos Enríquez, nin Federico García, nin outras persoas admiradoras e seguidoras da obra dos aresanos. Estes homes sempre dixeron que os aresanos fundadores da Alianza Aresana de Instrución recibirían no futuro, pola súa valentía, esforzo e entrega, honra e homenaxe das futuras xeracións de aresanos.

Pero tampouco todo é esquecemento e desidia nesta terra de Bezoucos. A costas de Ares esta Mugardos e aquí as cousas van por outro camiño, ao formarse unha comisión para celebrar o primeiro centenario da apertura da primeira escola da Unión Mugardesa de Instrución.

Un grupo formado por persoas comprometidas coa cultura, o ensino e a política están dando os primeiros pasos para que o dous de outubro deste ano Mugardos recupere o espírito altruísta e comprometido dos fundadores. Programáronse xornadas culturais, actividades orientadas a divulgar entre os mugardeses a historia da sociedade e outras que mostrasen obxectos, documentos e fotografías da época fundacional e posteriores, e ata a reproducir o acto fundacional, tal como viviuse no momento de levarse a cabo a inauguración.

Realmente vese nos pasos dados ata agora un apoio incondicional do pobo, de todos os representantes políticos das institucións locais, provinciais e autonómicas e espérase unha participación significativa das industrias establecidas e os medios de comunicación: radio, prensa e televisión.

O curioso é que o fermoso e ben dotado edificio escolar construído pola Unión Mugardesa de Instrución, no lugar de Catro Camiños en Mugardos, foi derrubado nos anos sesenta para edificar un novo edificio escolar. Co cal perdeuse todo un referente dunha época que, de conservarse, sería símbolo e orgullo do pobo.

Outro aspecto tamén non exento de asombro é o que na Habana (Cuba) aínda se conserve a Unión Mugardesa de Instrución na mesma rúa e casa en que se atopaba, constituída coa súa directiva e funcionando.

Pero como o importante non é o edificio, nin o feito de que a sociedade mantéñase aínda activa na Habana e si o exemplo que deron os fundadores e conservadores da sociedade mugardesa, todos estamos envorcados en lograr que o pobo coñeza e viva de cerca, o dous de outubro, a experiencia dos galegos emigrados, que asombrou e produciu respecto entre os pobos da emigración pola súa capacidade para asociarse e levar aos seus pobos de orixe unha escola moderna, que sempre será exemplo de xeracións.

Diario de Ferrol

1/08/2010

Centenario da "Unión Mugardesa" na Habana

Directiva da Unión Mugardesa na Habana

A sociedade galega "Unión Mugardesa" que preside Raúl Coego Esquerdo, celebrou o centenario da súa constitución cunha actividade festiva coa asistencia de máis de 80 persoas entre directivos e asociados no seu local social sito na rúa Peñalver número 561 da capital cubana.
A actividade, que se celebrou o pasado 28 de novembro, deu inicio coa interpretación dos himnos nacionais de Cuba, España e o xa centenario himno galego. A condución da actividade estivo a cargo de María Martínez Igrexas, que presentou aos membros da presidencia: Raúl Coego Esquerdo, presidente social, Branca Dopico Castiñeira, secretaria, e María A. Ramos Moreno, tesoureira.

Entre os participantes estiveron algúns presidentes e directivos de sociedades galegas irmás. Raúl Coego Esquerdo deulles a benvida aos asistentes e agradeceulles pola súa participación en tan representativa actividade.

Foi proxectado un material audio-visual dixitalizado, onde en forma amena fíxose un percorrido pola historia da sociedade, desde a primeira reunión que se realizou o 13 de xuño de 1909, todos os presidentes sociais a partir da súa fundación, integrantes da súa primeira xunta directiva, a fusión das dúas sociedades de Mugardos en 1946, etc...

A secretaria social, Branca Dopico, realizou un pormenorizado informe no que se destaca o salto cualitativo realizado pola entidade durante o ano que finaliza, así como as ambiciosas perspectivas de traballo para 2010. Tamén se presentaron algúns datos estatísticos actualizados, que foron de interese para todos os presentes.

Diplomas a socios lonxevos

Momento de gran emoción foi a entrega de diplomas para 24 socios que arribaron aos 40 anos de permanencia na Sociedade, os cales recibiron un obsequio floral. Foron Avelino Guldriz, Juan Cortizas, Carmen Castelle, Hilda López, Branca Dopico, Margarita Núñez, Georgina López, Carmen Vilanueva, Gladys Montesino, Armando Rodríguez, Julia Núñez, Jesús Zapata, René García, Ernesto Fernández, Emilia Porto, María Vigo, Delfina Martínez, Basilia Prieto, Angel Alemán, René Oropesa, Silvia Hernández, Miriam Fernández, Ángela Fernández e Mirta Mayobre.

Na parte artística, os cantantes Carlos e Raúl Igrexas interpretaron varios números do seu repertorio musical que foron coreados con entusiasmo por todos os asociados que gozaron da actividade polo centenario da "Unión Mugardesa" con paixón e renovados desexos de manter vivas as tradicións e a cultura de Galicia na illa.

A Sociedade Mugardesa foi fundada o 13 de xuño de 1909 por un grupo de emigrantes das parroquias de Meá, Franza e Piñeiro, todas pertencentes ao Concello de Mugardos, na Coruña.

O seu primeiro presidente foi Francisco Sabio, en cuxa casa da rúa Manrique número 96 celebrouse a primeira xunta xeral. Meses despois foi fundada a "Mocidade Mugardesa", non sendo ata o ano 1946 a data en que se fusionan ambas as sociedades adoptando o nome de "Unión Mugardesa".

Durante os seus 100 anos de vida a sociedade tivo un total de 16 presidentes. Pertence á Federación de Sociedades Españolas (FSEC) e a Federación de Sociedades Galegas (FSGC). Actualmente conta con 173 asociados, dos cales 105 son mulleres e 68 homes.

A xunta directiva compona Raúl Coego Esquerdo, presidente; Alexander A Ou, vicepresidente; Branca Dopico Castiñeira, secretaria; Naylín Lugo, vicesecretaria; María A. Ramos Moreno, tesoureira; María E. Martínez Igrexas, vicetesorera; e vocais, Mirian Negrín, Magalys Fernández, Delia Moreno, José L. Rodríguez, Bárbara Tardio e Alicerce Fernández, para un total de doce integrantes.

Galicia Exterior ( Xornal da Comunidades Galegas no Mundo )

2010: Centenario "Unión Mugardesa"